Lise Öğrencilerinin Sosyal ve Duygusal Yeteneklerini Harekete Geçirme

Öğrenciler, duygularını anlayıp kontrol edebildiklerinde kendilerini daha iyi tanır ve okulda daha başarılı olurlar.

Gördüğüm hemen her lise mezunu profili çalışmalarında, sosyal-duygusal yeterlik ve karakter (SECC) listenin üst sıralarında yer almaktadır. Buna karşılık ergenlerde artan zihinsel sağlık krizine ilişkin endişeler de giderek daha sık gündeme gelmektedir. Öğretmenler çoğu zaman SECC üzerinde yoğunlaşacak zamanları olmadığını hisseder ancak bu yeterlikler, öğretim stratejilerimiz ve ders içeriklerimiz aracılığıyla etkin bir şekilde geliştirilebilir. Bu makale, tüm ders içerikleriyle entegre edilebilecek öğretim stratejilerine odaklanacaktır.

1. Sınıf Davranışlarını Gözden Geçirme ve Sorumluluk Alma

Lise öğrencileri bazen sınıf arkadaşları, öğretmenler ve diğer yetişkinler nezdinde nasıl göründüklerinin farkında olmayabilirler. Bu normal bir durumdur ama farkındalık geliştirilmezse devam edebilir. Öğrenciler, dersin sonunda kendi davranışlarını değerlendirebilirler. Bunun için basit bir üçlü ölçek kullanılabilir: Çok iyi, iyi, geliştirilmeli.

Öğrencilerin kendilerini değerlendirebilecekleri maddeler şunlar olabilir: “Nazik ve saygılı oldum, İş birliği yaptım, duygusal olgunluk gösterdim, doğru kararlar aldım, başkalarına yardım ettim, sorumluluk aldım,  orunları çözmede başarılı oldum, eleştirileri yapıcı bir şekilde karşıladım, sınıf arkadaşlarım için güvenilir oldum.”

Öğrenciler, değerlendirmelerini yaptıktan sonra sınıf arkadaşlarının farklı düşünebileceğini gördükleri maddeleri işaretleyebilir ve kendilerini geliştirmek istedikleri alanları belirleyebilirler. Ertesi gün derse geldiklerinde, önceki değerlendirmeyi gözden geçirip hangi davranışı geliştireceklerine karar verirler ve hemen çalışmaya başlarlar.

2. Arkadaşlık ve Rehberlik

Dr. Raymond Pasi, iki farklı lisenin müdürü olmuştur. Her iki okulda da tüm 9. sınıf öğrencilerinin 11. sınıf bir rehber öğrencisi; tüm 10. sınıf öğrencilerinin ise 12. sınıf bir rehber öğrencisi olacak şekilde bir sistem oluşturmuşlardır. Böylece tüm öğrenciler hem rehberlik yapan (mentör) hem de rehberlik alan (mentee) olmanın sorumluluklarını deneyimleme fırsatı bulur. Öğrenciler bu sorumlulukları ciddiye alır ve 11. sınıfa geldiklerinde rehber olmayı heyecanla beklerler.

Öğrenci rehber grupları, öğle aralarında mentee’leriyle sorunları tartışır ve çözüm yolları bulur. Bu sistem, öğrencilerin birçok sosyal ve duygusal becerilerini ve olumlu karakter özelliklerini geliştirmelerine yardımcı olur.

Ancak bu kadar kapsamlı bir sistem uygulamanıza gerek yok. Sınıflarınızda, özellikle derslere ilgisi düşük veya zorlanan öğrenciler için rehberlik ve arkadaşlık fırsatlarını araştırabilirsiniz.

3. Çabayı Artırarak Çalışmayı Geliştirmek

Ergenlerin çoğu, “hayali izleyici” mitini yaşar; yani herkesin tüm kusurlarını abartılı şekilde göreceğini düşünürler. Bu, küçük bir sivilceyi ya da hatayı bile büyük bir kriz gibi hissetmelerine neden olabilir. Ancak bunu, öğrencilerinizin çalışmalarını başkalarıyla paylaşabilecekleri fırsatlar yaratarak kendiniz ve onlar için fırsat haline getirebilirsiniz.

Öğrenciler sadece size ödevlerini teslim ettiklerinde, genellikle onları kontrol etmez veya sizin nasıl değerlendireceğinizi fazla düşünmezler. Ancak ödevlerinin sınıfta sergileneceğini, sınıf web sitesinde paylaşılacağını, elektronik bültenle velilere iletileceğini veya başka sınıflardaki öğrencilerle değiş tokuş edileceğini bilirlerse kendi kendilerini gözden geçirme ve düzenleme becerilerini daha fazla kullanırlar. Hatta sadece ödevlerin %10-25’inin rastgele paylaşılacağı bir kural koysanız bile seçilme ihtimali öğrencilerin en iyi performanslarını ortaya koymalarını sağlar.

Bu yaklaşımın temel amacı, öğrencilerin en iyi işlerini ortaya koymalarını teşvik etmektir. Yargılanma kaygısı, onları daha çok çaba göstermeye iter ve ortaya çıkan ürünle gurur duymalarını sağlar. Gerçekte olan şey ise öğrencilerin iyi çalışmalarından övgü almaları ve bu durumun gelecekteki ödev ve projelere daha fazla enerji ve dikkat harcamaları için içsel bir motivasyon yaratmasıdır.

4. Etkili Grup Katılımı

En temel sosyal ve duygusal becerilerden biri, etkili grup çalışmasıdır. Çünkü iş hayatında, toplumsal hayatta, ailede ve elbette okulda bir grup, ekip, koro, müzik grubu, komite veya kulübün nasıl çalıştığı çok önemlidir. Öğrencilerinizle değerli bir grup üyesinin ve grup üyesi olmayan bir kişinin hangi özelliklere sahip olduğunu konuşarak başlayın. Bunu, öğrencilerin grup çalışmalarında başvurabilecekleri “Yapılacaklar” ve “Yapılmayacaklar” listesi hâline getirin.

Ancak bu tek başına yeterli değildir. Grup içinde zorlanan öğrencilerin işleyişlerini geliştirmeleri için yardım etmeleri gerektiği normunu da tartışmak önemlidir. Öğrencilerin problem çözme adımlarını kullanarak zorluk yaşayan arkadaşlarına yapıcı şekilde yardımcı olmalarını sağlayın. Bu norm, tüm öğrencilerin katkıda bulunmaları gerektiğini anlamalarını ve grubun onları gerçekten beklediğini bilmelerini sağlar.

5. Ne Zaman DURMAYI Bilmek

Sınıf ve grup çalışmalarında planlandığı gibi gitmeyen durumlar sıkça yaşanır. Bu gibi durumlarda, öğrenciler ve öğretmenler “dur” işareti kullanarak (literally) durumu ifade edebilirler. Bunun için şu adımlar uygulanır:

S = Duygularını Paylaş.

T = Sorunun ne olduğunu Söyle.

O = Hedefi Belirt.

P = Şunu Sor: Bu sorunu nasıl çözebiliriz?

STOP (dur) uygulamasını hem öğretmen hem de öğrenci kullanabilir. Örnekler:

Öğretmen: Bu dersin ilerleyişiyle ilgili iyi hissetmiyorum. Görünen o ki bazı öğrenciler çalışmıyor ve katkıda bulunmuyor. Bu dersi hepimizin faydalanabileceği şekilde kullanmak istiyorum, böylece herkes konuyu iyi öğrenebilir. Sizce bu sorunu nasıl çözebiliriz?

Öğrenci: Sinirliyim. Grup arkadaşlarım söylediklerimi dinlemiyor. Konuşma ve duyulma şansı istiyorum. Sizce bu sorunu nasıl çözebiliriz?

STOP yöntemini sınıfa getirmek, devam eden sorunları ortak problem çözme fırsatına dönüştürür. Bazen tartışma hemen bir çözüm bulmayı sağlamaz, bazen de karar verilen çözüm beklenen gibi işe yaramayabilir. Böyle durumlarda STOP tekrar kullanılabilir ve yeni bir problem çözme süreci başlatılabilir.

Bu öğretim stratejilerini herhangi bir ders alanında günlük öğretim yöntemlerinizin bir parçası hâline getirebilirsiniz. Bunu yaptığınızda, lise öğrencilerinizin sosyal ve duygusal becerilerinin ve karakter gelişiminin desteklenmesine yardımcı olursunuz.

Kaynak: https://www.edutopia.org/article/social-emotional-competence-character-high-school/